Post Tagged ‘interim’

fighting sheepWaar mensen zijn, zijn op z’n tijd conflicten. We zijn het nu eenmaal niet altijd met elkaar eens. We zien ieder op onze eigen manier de werkelijkheid. We hebben soms verschillende belangen en posities. Dan krijg je dat. Dat conflicten in kerken voorkomen is daarom ook onvermijdelijk. Kerken zijn mensenwerk. Dus ook in kerken zijn op z’n tijd conflicten. Toch is het vaak jammer als zo’n conflict er is. Het liefst zou je allemaal in vrede met elkaar samenleven. Het ideaal is: vergeven, elkaar in wijsheid terechtwijzen, mezelf minder achten dan de ander. Maar dat ideaal wordt soms niet gehaald. Dan staan mensen met kille harten en hete hoofden tegenover elkaar. Ook in de kerk. Rottig. “Dit is toch niet christelijk”, hoor je dan zeggen. Maar als het niet christelijk is, wat is het dan wel?

De amerikaanse theologe Penny Becker bestudeerde conflicten in 23 kerken rond Chicago. Wat zij ontdekte was dat in het rottige van het conflict misschien ook iets nuttigs steekt. Wat zij namelijk zag is dat ieder conflict te maken heeft met de manier waarop een kerk in elkaar steekt. Elke kerk vindt dat er een bepaalde kerntaak is. En die kerntaak, die is nauw verbonden met het soort conflict dat typisch in die ene kerk kan ontstaan. Er zijn er vier. Vier soorten conflicten. Elke soort conflict heeft direct te maken met een soort opvatting over “dit is onze kerntaak”.fighting church

Zij zag bijvoorbeeld kerken die zeiden “wij zijn er voor de aanbidding, en we willen onze mensen helpen om zich geestelijk te ontwikkelen”. Als er in zulke kerken conflicten ontstonden, dan gingen die over geld, of over veranderingen in de eredienst en liturgische muziek. Iedereen die wat van kerken weet, weet ook hoe heftig zoiets kan zijn.

Ze zag ook kerken die hun familie-achtige verbondenheid met elkaar voorop stellen. Alle leden horen bij elkaar en beslissen samen over hoe “we” het doen. Ruzie in dat type kerk gaat vooral over buitenstaanders. Dat kan de predikant of pastor zijn. Dat kunnen nieuwe leden zijn. Mensen die zomaar met een nieuw idee komen. Dan ontstaat bonje.

Daarnaast zag ze kerken die open en uitnodigend willen zijn. Er wordt aan gemeenschapszin gewerkt. Geloof moet betekenisvol zijn voor individuele leden. Veranderingen worden normaal gevonden. Toch komen ook hier ruzies voor. Die gaan meestal over hoe de kerk z’n aanpak betekenisvoller en relevanter moet maken. Of er is onenigheid over maatschappelijke kwesties.

Tot slot zijn er de kerken die zichtbaar willen zijn in de lokale samenleving, die een predikant of pastor hebben die “naar buiten treedt”. Ruzies gaan in dat soort kerken vaak over de “juiste” positie van een kerk in de woonplaats, of over de beste aanpak waarmee de kerk invloed houdt.

Het bovenstaande betekent niet dat “iedere kerk het conflict krijgt dat ze verdient”. Dat hoor je wel eens. Maar is weer zo fatalistisch. Er is wel degelijk iets aan te doen. Dat een conflict er is, is jammer. Misschien zelfs rottig. Maar het kan ook nuttig zijn. Want het type conflict kan een kerk helpen om zichzelf te vraag te stellen: welk idee over een kerntaak hebben we? Zijn we daar misschien wat te eenzijdig, of te krampachtig mee bezig? Zo kan een conflict nuttig zijn, want het is een spiegel. De spiegel helpt je om te zien of je misschien een beetje doorgeschoten bent in je opvattingen. Is er niks belangrijker dan die ene soort muziek in de eredienst? Waarom? Is die maatschappelijke kwestie werkelijk de moeite waard om verwijderd te raken van elkaar? Misschien wordt het tijd om de bakens wat te verzetten. Of misschien kun je de stress wat opzij zetten en eerst eens aandachtig luisteren naar wat die “buitenstaander” te vertellen heeft.

Ruzie is rottig. Maar soms is ruzie ook nuttig. Want met het inzicht van Becker kan ruzie helpen om opnieuw te ontdekken wat de kerntaak van een kerk is. En daarmee komt weer boven tafel wat dat is in de kerkelijke praktijk: kunnen vergeven, elkaar in wijsheid terecht wijzen, jezelf minder durven achten dan de ander.fighting church peace

Kortom, ruzie in de kerk? Begin er niet aan, zou ik zeggen. Maar als het er is: geen paniek, je komt er verder mee.

Pieter van Winden

Advertenties

Een goed spreekwoord luidt: beter goed gejat dan slecht bedacht. Op die manier kwam ik aan het onderstaande verhaal. Maar een beter gezegde luidt: “Kill your darlings.” En dus sneuvelde dit verhaal, en zal het zondag niet door mij verteld worden. De kroning, Bram Moszkowicz en de terreurdreiging in Leiden krijgen voorrang. En bovenal natuuurlijk de lokale geloofsgemeenschap, deze week lieve mensen van de Maranathakerk in Ermelo, die op een schitterende manier hun weg zoeken met God.   

Het verhaal over de blustrommel. Een boer uit Polen, 18e eeuw, was altijd in zijn ene dorpje geweest. Hij was er geboren, hij was er opgegroeid, en hij werkte en leefde er. Op een dag moet hij naar Wenen, naar de rechter, voor een erfenis kwestie. Enfin, hij loopt door de grote stad. En opeens beginnen er mensen te hollen. En ook hoort hij trommelslagen. In verwarring vraagt hij wat die trommels betekenen. “Weet je dat dan niet”, antwoordt de man, “als er brand uitbreekt, dan slaan we hier op trommels, zodat het vuur snel geblust kan worden.” De boer vond dit een grandioze uitvinding. Voor hij naar huis terugkeerde, kocht hij een trommel. Hij was nog niet lang thuis, of er brak brand uit. In zijn eigen huis. Snel zocht hij zijn trommel op en begon er krachtig op te slaan. Hij trommelde als een bezetene zonder ook maar iets te ondernemen om de brand te blussen. Het vuur doofde pas toen zijn huis in de as was gelegd en de boer uitgeput van het trommelen op de grond lag. 

Een tijd later kwam er een handelaar uit Wenen voorbij. De boer vertelde hem zijn verhaal. Toen moest de handelaar lachen: “Dacht je nou echt dat de brand alleen door trommelslagen geblust kan worden? Het is slechts een signaal, voor mensen om water te gaan halen en het vuur te doven!”

Rabbi Mendel, die dit verhaal vertelde, was even stil. Toen zei hij: “Het vuur, mijn kinderen, is de zonde, het lijden van deze wereld. De trommel is onze eredienst, waar de oproep tot omkeer en heiliging van uitgaat. Onze toewijding aan de Eeuwige die op deze oproep volgt, is als het water waardoor het vuur geblust wordt.”blustrommel

wounded church

Een kerk kan gewond raken.

Bij een fusie ontstaat een conflict over kerkgebouwen. Tot bij de rechter vechten ze het uit. Dat slaat diepe wonden. Persoonlijk tast het mensen aan. Maar ook zo’n kerk raakt gewond. Want er komt twijfel aan de geloofwaardigheid van dit geloof. Sommigen  vragen zich af, wat vergeving of de liefde van Christus nog betekenen in zo’n kerk.

Of als een geestelijke of leider seksueel misbruik pleegt. Ook dat slaat wonden. In de eerste plaats bij de slachtoffers. Is er oprechte zorg voor slachtoffers? Is er passende aanpak en begeleiding van de dader? Ook de betreffende kerk is gewond. Ook bij hen die niets met het misbruik te maken hebben is het vertrouwen in kerk en geloof beschadigd.

Soms kan een interim predikant in zo’n situatie werken aan genezing. Juist als buitenstaander. Hoe gaat dat?

Het begint en eindigt met integriteit. Dat is secuur werk. Het gaat eenvoudig om betrouwbaarheid in afspraken. Om dagelijkse toewijding in aandacht voor mensen. Om helderheid in procedures. Om correcte communicatie. Want kleine fouten, zwakheden, of alledaagse tekortkomingen, die zouden worden aanvaard in een omgeving van vertrouwen, roepen noodsignalen en zelfs pijn op in een gewonde kerk. Hoge doelen of strategische overwegingen helpen een gewonde kerk niet verder.

Die integriteit haalt een interim predikant niet alleen uit zichzelf. Het kan alleen gebaseerd zijn op een integer geloofsleven. Voor mijzelf staat hierin het geloof in Jezus Christus centraal, die na zijn lijden en na zijn dood, opgewekt wordt uit de dood en zegt: vrede zij met jullie. Die vrede kan de interimpredikant inspireren tot integriteit. Eén van de valkuilen waar een interim predikant in kan vallen is het problematiseren van een kerk, of van het overreageren of de gevoeligheden in een gewonde kerk. Een houding van niet-angstige betrokkenheid, van vrede dus, is geboden. De vrede die Christus belichaamt.

Op die manier is integriteit de lange weg van het herstel van geloofwaardigheid in een gewonde kerk. Dit herstel kan leiden tot een versterking van een kerk. Genezing kan immers groei van geloofwaardigheid betekenen. Juist wie vanuit integriteit de verwondingen doorstaat, laat zien hoe genezend het geloof kan zijn in de opgestane Heer.

Pieter van Winden

Nieuwjaarswens In Between